แผลกดทับ เกิดจากอะไร มีกี่ระดับ ป้องกันยังไง — คู่มือสำหรับคนดูแลผู้ป่วยติดเตียงที่บ้าน

คำตอบสั้น: แผลกดทับเกิดจากแรงกดทับต่อเนื่องจนเลือดไปเลี้ยงผิวไม่พอ ร่วมกับแรงเสียดสีและความอับชื้น แบ่งเป็น 4 ระดับ ตั้งแต่ผิวแดงที่กดแล้วไม่จาง ไปจนถึงแผลลึกถึงกล้ามเนื้อหรือกระดูก วิธีป้องกันหลักคือพลิกตัวทุก 2 ชั่วโมงหรือตามที่แพทย์แนะนำ รักษาผิวให้แห้งสะอาด ใช้ที่นอนช่วยกระจายแรงกด ดูแลอาหาร และตรวจผิวทุกวัน หากพบแผลควรปรึกษาแพทย์หรือพยาบาล

แผลกดทับป้องกันได้ง่ายกว่ารักษามาก และคนที่อยู่ใกล้ผู้ป่วยที่สุดคือคนดูแลที่บ้าน บทความนี้เป็นความรู้พื้นฐานสำหรับการสังเกตและป้องกัน ไม่ใช่คำแนะนำในการรักษา หากพบแผลควรปรึกษาแพทย์หรือพยาบาลเสมอ

แผลกดทับเกิดจากอะไร

• แรงกดทับนาน — นอนหรือนั่งท่าเดิมนาน เลือดไปเลี้ยงผิวบริเวณนั้นไม่พอ
• แรงเสียดสีและแรงดึงรั้ง — ลากตัวผู้ป่วยบนเตียง หรือผ้าปูย่นเป็นรอย
• ความอับชื้น — ฉี่ อุจจาระ หรือเหงื่อที่ค้างบนผิว ทำให้ผิวอ่อนแอลง
• ภาวะโภชนาการไม่ดี — ขาดโปรตีนและน้ำ ผิวซ่อมแซมตัวเองได้ช้า

จุดที่เกิดบ่อย: ก้นกบ สะโพก ส้นเท้า ข้อศอก สะบัก และท้ายทอย

แผลกดทับมีกี่ระดับ

• ระดับ 1 — ผิวยังไม่เปิด แต่แดง ใช้นิ้วกดแล้วสีไม่จางลง อาจอุ่นหรือแข็งกว่าผิวรอบๆ
• ระดับ 2 — ผิวชั้นบนถลอก หรือเป็นตุ่มพอง
• ระดับ 3 — แผลลึกถึงชั้นไขมันใต้ผิวหนัง
• ระดับ 4 — แผลลึกถึงกล้ามเนื้อ เอ็น หรือกระดูก

ตั้งแต่ระดับ 1 ควรแจ้งแพทย์หรือพยาบาลที่ดูแล เพราะระดับ 1 ยังฟื้นตัวได้เร็วถ้าลดแรงกดทันที

วิธีป้องกันที่คนดูแลทำได้ที่บ้าน

• พลิกตะแคงตัวสม่ำเสมอ — โดยทั่วไปทุก 2 ชั่วโมง หรือตามที่ทีมแพทย์แนะนำ ใช้หมอนรองระหว่างเข่าและหลัง
• ยกตัว อย่าลาก — ใช้ผ้ายกตัว 2 คนช่วยกัน ลดแรงเสียดสี
• รักษาผิวให้แห้งสะอาด — เปลี่ยนผ้ารองหรือแพมเพิสทันทีที่เปียก ใช้ผ้ารองที่มีชั้นซับน้ำและระบายอากาศ เลี่ยงผ้ายางที่ทำให้อับ (อ่านเพิ่ม)
• ปูผ้าให้เรียบตึง — รอยย่นใต้ตัวคือจุดกดทับเล็กๆ ที่สะสมเป็นแผลได้
• ที่นอนช่วยกระจายแรงกด — เช่น ที่นอนลม ตามคำแนะนำของแพทย์
• ดูแลอาหารและน้ำ — โปรตีนเพียงพอ ดื่มน้ำตามที่แพทย์อนุญาต
• ตรวจผิวทุกวัน — ดูจุดเสี่ยงทุกครั้งที่เปลี่ยนผ้าหรือพลิกตัว

ผ้ารองกันฉี่ตรานกยูง (Peacock Softcare) ผิวสัมผัสนุ่ม มีชั้นซับน้ำดึงความชื้นออกจากผิว และชั้นกันน้ำ TPU ที่ระบายอากาศ ขนาด 100 × 150 ซม. ปูได้เรียบ มีฐานกันเลื่อนช่วยให้ผ้าไม่ม้วนย่นใต้ตัวผู้ป่วย ทีมงานของเรามีประสบการณ์ดูแลผู้ป่วยจริงมากกว่า 20 ปี